Gå til hovedinnhold

I dag kastar vi 190 000 brød i søpla

I Noreg kastar vi over ein fjerdedel av all mat som blir produsert. I Valdres blir det kasta omlag 167 000 kilo brød og over åtte hundre tusen kilo mat kvart einaste år.

Dagen i dag, 16.oktober,  er verdas matvaredag. Det er då på sin plass å tenkje over alle matvarene som blir produsert i verda, men som av ulike grunnar ikkje kjem til nytte. Dette er eit av dei store paradoksa vi jobbar med innanfor landbruks- og matpolitikken. Vi har som målsetting å produsere meir mat for at vi skal klare å brødfø stadig fleire folk. Samtidig har vi som målsetting å redusere eit altfor stort matsvinn.  

Vi er einige om at matsvinn er eit problem i alle ledd av verdikjeda. Det går mat til spille i primærproduksjonen (utrangerte verpehøns og poteter som ikkje er pene nok). Det går mat til spille i næringsmiddelindustrien og daglegvarekjedene kastar også mat som er gått ut på dato. Og så er det vi som forbrukarar, som kastar 46,3 kilo mat kvar kvart einaste år. 

Som politikar har eg sjølvsagt ei målsetting om at vi skal finne fram til gode tiltak i alle ledd i verdikjeda. Dette er krevjande arbeid mellom anna av omsyn til mattryggleik og distribusjon av overskotsmaten. Vi er no likevel i gang med å få på plass ei bransjeavtale for å redusere matsvinn, noko som har som mål å forplikte alle ledd i verdikjeda til å jobbe for reduksjon av matkasting.

Utan å undervurdere min eigen makt som politikar, er det ingen tvil om at det er lettast for meg å få til endringar når det gjeld meg sjølv. Det er mykje lettare for meg å endre meg sjølv enn å endre andre, og det kvar og ein av oss gjer for å redusere matsvinnet kan til slutt bety mykje i den store samanheng.  

Eg likar å sjå på meg sjølv om ein bevisst forbrukar som kastar lite mat. Eg har hatt egg i kjøleskapet som eg har ete eit halvt år etter at best før-datoen gjekk ut, eg anar ikkje kor mange ost eg har skjært av muggen på før eg har ete han og eg har drukke mykje sur mjølk for å teste ut om han likevel fungerer sjølv om best før-datoen er forbi.  Likevel kastar eg mat kvar einaste veke. Det bestemte eg meg for å gjere noko med.

Eg starta opp med prosjektet ”dokumenter alt du kastar av mat i løpet av ei veke”. Eg tok bilete av alt eg kasta og la det ut til offentleg lesing. Eksperimentet hadde minst to viktige effektar for meg sjølv. For det fyrste kasta eg nok mindre mat fordi eg faktisk kjøpte mindre mat på butikken. For det andre; eg forstod at eg faktisk kasta meir mat enn eg trudde.

Mange bra initiativ er på gang rundt omkring i landet for å redusere matsvinnet. Firmaet ”Epleslang” samlar inn eple som elles ikkje ville bli brukt frå private hagar i Oslo, og brukar dette til å lage eplemost. 

Matsentralen distribuerer overskotsmat frå daglegvarebutikkar, grossistar og produsentar til vanskelegstilte personar i hele Oslofjord-området.

Vi treng fleire med på dugnaden til å redusere det norske matsvinnet. Eg vil anbefale nettsida www.matvett.no for dei som ønskjer inspirasjon til korleis dei kan kaste mindre mat. Der er det oppskriftar og tips til smartare forbrukaråtferd.

Eg brukar verdas matvaredag i dag til å starte min eigen vesle kampanje den neste månaden; ”Prosjekt sparebluss”. Eg og sambuaren min skal spare alt vi kan den neste månaden, og dei pengane vi brukar på å kaste minimalt med mat skal vi putte rett inn på bustadsparekontoen.

Å redusere matsvinnet er bra for både vår eigen lommebok og for å medverke til eit bærekraftig samfunn der vi tek vare på både klima og miljø. I dag – på verdas matvaredag - vil vi kaste 190 000 brød i søpla. Eg og du kan i tida framover medverke til at dette talet blir litt mindre.  


Kommentarer

Populære innlegg fra denne bloggen

Min onde bebi og meg

Etter å ha lese diverse babynettstader og mammanettstader dagleg dei siste månadene, har eg lært veldig mykje om kva andre mødre har som utfordringar.

Eg har slik skjønt at eit vanleg spørsmål nybakte mødre får, er dette: "Er han snill då?". Eg har også lese meg til at dette er eit spørsmål som provoserer mange, sidan det faktisk er vanskeleg å definere om ein bitteliten bebi er snill eller slem.

Difor burde eg vore førebudd då eg sjølv fekk dette spørsmålet. Det var eg imidlertid ikkje. Spørsmålet kom overraskande, og eg burde ha lagd meg nokre artige svar eg kunne brukt og som kunne stoppa kjeften på grand-tantene (det er alltid tanter!) slik at dei spurte litt lurare neste gong dei lurer på noko om bebien.

Det klarte eg ikkje, og eg endte (som vanleg) opp med å svare noko dust. 
Grand-tante: Er han snill då?
Hanne: "Det er vel litt vanskeleg å definere om ein bebi er snill eller slem allereie no"
Grand-tante: Eg meiner, skrik han mykje?
Hanne: Han skrik når han er sv…

Mammaen din er så glad i deg!

Plutseleg er eg blitt eitt av desse irriterande menneska som omtaler meg sjølv i tredjeperson. Det skjer sjølvsagt berre i samtale med vesle bebien min, men sidan det stort sett er berre han eg pratar med om dagen, skjer dette heller ofte.

- Mammaen din skal berre ein liten tur på do, skjønner du
Slik startar dagen når eg må forlate Sigmund åleine i senga vaken og nesten på gråten om morgonen. Eg må fortelje han at eg snart kjem tilbake for å hente han, men at blæra til mammaen hans ikkje er som før og at eg difor må på do.
- Du skjønner, Sigmund, at mammaen din er ikkje så flink til å gjere knipeøvingar

Vi går inn til stellebordet, og der fortsett det: "No skal mammaen din berre finne fram ei bleie, skjønner du. Mammaen din er så glad i deg. Du er sååååå søt".

I løpet av ein dag har eg tatt meg sjølv i å si dette:
- Mammaen din er så glad i deg (dette seier eg ofte)
- Mammaen din elskar deg
- Mammaen din må berre ta på deg lue, skjønner du - fordi det står i Mammabøkene at små bebi…

No har det rabla - livet i permisjon, del 7

"Eg trur det er på tide at du får litt meir fødekjensle, og litt mindre feriekjensle" sa Trond til meg då han kom att frå jobb i går. Eg satt i stolen. På akkurat same plass eg satt då han reiste.

Altså. Slik seier du berre ikkje. Eg vart djupt fortvila og kasta ein serviett på han. "Trur du eg tykkjer det er så jævla moro å vere gravid?" skreik eg, med augo som Cruella de Vil. "Litt humor må du vel tåle", meinte Trond. 
Eg må berre seie at eg er svært lite mottakeleg for humor, gode råd, andre sine fødehistorier og alt mogleg anna av bullshit ala: "Det er heilt vanleg å gå over tida" eller "Eva gjekk ti dagar over. Ungen hennar vart seks kilo". Faktisk er det i ferd med å rable fullstendig for meg, så folk bør vere svært forsiktige i nærleiken av meg.

Fem dagar sidan termin. Eg trudde eg klarte meg bra. I går forstod eg at eg absolutt ikkje klarer meg bra.

I går kveld skulle eg fortelje Trond ei morosam historie om då eg hadde lagd me…