Gå til hovedinnhold

Antibiotikaresistens for dummies

Mrsa og la-mrsa. Kjende forkortingar? Ikkje? Eller har du ei formeining om at du kanskje har lese noko om det i ei eller annan avis?

Eg hadde aldri høyrt om dette for 2 1/2 år sidan. Eg hadde ei heller knapt reflektert mykje om antibiotikaresistente bakterier. Noko som nok hadde noko med at dette var fjernt frå lærarlivet mitt i Høyanger og at (eg trur) det var lågare på den politiske dagsorden då enn no.

Så kva er det eigentleg vi er så redd for? Eg skal prøve å forklare på ein folkeleg måte slik at ein ungdomsskuleelev kan forstå det (mogleg eg også hadde funne fram ei episode av "Det var en gang...livet").

Antibiotikaresistens for dummies


For enkelte sjukdommar er vi avhengig av antibiotika (penicilin er ein form for antibiotikum). Utan antibiotika døyr vi av enkelte sjukdommar, og det er mange operasjonar på sjukehus som er avhengig av å bruke antibiotika.

Då eg var rundt 20 år fekk eg ein svært aggresiv halsbetennelse. Eg vart innlagt på sjukehus og legane måtte fjerne noko i halsen min dei sa var på størrelse med eit hønseegg. Etter dei hadde gjort dette på ein svært smertefull måte fekk eg antibiotika. Mykje antibiotika. Eg hugsar eg spurte legene kva som hadde skjedd med meg om det ikkje fanst antibiotika. Hadde eg døydd? Etter alle sannsynlegheit hadde eg det, sa legen. Åj - tenkte eg. Og takka han kompisen som fann ein sopp på ein tur i skogen for mange år sidan.

Funnet av antibitoika har revolusjonert legevitskapen. Utan antibiotika har vi trøbbel.

Naturen finn sin veg
Så tenk om vi kjem i ein situasjon der antibitoika ikkje funker lenger? At bakteriene dei skal ta knekken på finn ut ein måte dei kan stå i mot antitbiotikaen på. Dei seier "ædda bædda - eg har vakse meg sterk, og du knekker meg ikkje lenger!". Er det mogleg?

Ja - naturen finn sin veg! Det er naturen sin måte å jobbe på. Å finne ein veg å overleve på. Også for bakteriene.

Viss eg brukar mykje anitibiotika av ein spesiell type kan eg oppleve at denne typen ikkje vil fungere etter ei stund. Bakteriene har funne ein måte å bli motstandsdyktige på (korleis dei klarar det går eg ut i frå at du veit, så det går eg ikkje inn på her). Eg kan sjølvsagt byte til ein annan type penicilin. Heldigvis. Så det går sikkert bra med meg.

Men dess meir antibiotika vi brukar, dess større sannsynlegheit er det at bakteriene skal bli antibitoikaresistente. Antibioitikaen vil ikkje fungere lenger. Desse bakteriene kan også smitte mellom menneske. Så eg kan då få ei slik bakterie og bli resistent sjølv om eg aldri har brukt antibiotika. Difor er det viktig at vi får ned bruken an antibiotika og berre brukar den der det verkeleg trengst.

Smitte frå dyr til menneske
Og ja - det er her vi kjem til landbruket. Bakteriene kan også smitte mellom menneske og dyr. Difor er det alfa og omega at vi også får kontroll på antibiotikabruk hjå landbruksdyr. Mrsa er ein antibiotikaresistent bakterie vi finn hjå svin. Den kan smitte frå dyr til menneske og frå menneske til dyr. Og frå menneske til menneske. Og den smitter over landegrensene. Eg kan reise til Tyrkia, bli smitta av ein antibitoikaresistent bakterie, ta den med meg til Noreg. Går eg inn i eit grisehus utan beskyttelsesutstyr kan eg så gi denne vidare til grisane.

Mrsa er ikkje farleg for grisane. Den er neppe farleg for meg heller. Men for sjuke menneske med dårleg immunforsvar kan den vere farleg.

I Noreg sanerer vi svinebesetningar som er råka av mrsa. Vi slaktar ned heile flokken og vasker husa for å få bakteria ut. Dette er ikkje fordi det er farleg for grisane og fordi det er farleg å ete grisekjøtet (det er heilt trygt så lenge du varmebehandlar kjøtet rett). Det er rett og slett av omsyn til folkehelsa.

I Noreg er vi flinke innan landbruk. Vi brukar minst antibiotika i Europa på dyr. Det er bra. Men som sagt, bakterien smittar over landegrensene. Vi kan ikkje sperre oss inne bak grensene våre. Vi må gjere ting i lag.

Antibiotikaresistens i Amsterdam
I dag reiser eg til Amsterdam på ministermøte om antibiotikaresistens. Der møtast ei rekkje helseministrar og landbruksministrar (og nokon statssekretærar, slik som meg) frå heile Europa. Og der skal vi diskutere oss fram til kva vi kan gjere i lag og kva kvart enkelt land må gjere hjå seg sjølv. Det er viktig at vi jobbar på tvers av sektorar og på tvers av landegrenser.

25 000 menneske døyr kvart år i Europa på grunn av antibiotikaresistente bakterier. Vi må kjempe saman slik at dette talet ikkje blir høgare. Det gjer vi frå norsk side. Og resten av verda er i ferd med å få augo opp for denne utfordringa, og at det krevst drastiske tiltak for at antibiotika også skal fungere i framtida.


(Ps: Eg er politikar, ikkje lege eller veterinær (ei heller lærar om dagen). Feil og unyanserte framstillingar skal lastast meg og ikkje Landbruks- og matdepartementet. Om nokon som har prøvd å lære meg om mrsa ser noko som er hakkande gale får de gje meg beskjed og eg skal rette det opp (så lenge eg då ikkje mistar eit svært godt pedagogisk poeng)).

Kommentarer

Populære innlegg fra denne bloggen

Korleis få trent når du er åleine med ein 1-åring heile dagen?

Dei siste månadene har trening vore min ultimate form for åleinetid og måte å hente overskot på. Anten det har vore i form av å springe ut ein kort tur, gjere nokre øvingar med kettlebell'n på gardsplassen eller stikke på treningsrommet i Heggenes. I Oslo har eg meldt meg inn hjå Sats Elixia, og eg har funne ut at eg verkeleg elskar å vere med på gruppetrening (som eg ikkje skjønner kvifor eg ikkje gjorde før når eg hadde masse tid?), og for ikkje å prate om dampbad eller badstue etterpå. Eller ein laaang dusj!


Den veka her er eg imidlertid åleine med Sigmund i Oslo for å ha vakt på jobben. Sidan eg blir sur og lei om eg ikkje får trent og får den åleinetida, var min store bekymring for korleis dette skulle gå denne veka. Korleis får dei som har eineomsorg for ungar eigentleg trent?


Eg har barnepass inkludert i Sats-medlemskapet mitt, men eg har ikkje hatt hjarte til å plassere han der den veka her, sidan eg har vore oppteken av at dette også skal bli "Hanne og Sigmund sin dr…

Too good to go

Denne veka har eg med Sigmund (snart 1 år) på jobb i Oslo. Slik må det nesten bli når eg har vakt, men ikkje barnevakt. Sigmund storkosar seg med å klatre opp trappa til kommunikasjonsavdelinga, mens eg spring etter. I dag fekk eg lese nokre aviser mens Sigmund såg på Pudding-tv.

Poenget er at det er svært lite å få gjort av jobbting før etter Sigmund har lagt seg klokka 18. Difor tenkte eg at eg skulle gjere halvveis jobbrelaterte ting som er mogleg å kombinere med å underhalde ein svært aktiv liten krabat. I dag bestemte eg meg difor for å teste appen "Too good to go". For de som ikkje veit kva dette er, så er det altså ein teneste som formidlar kontakt til bakeri, restauranter og hotell, der du kan få kjøpt overskotsmat til ein billig penge. Anten frå det som er att i bakeriutsalet eller som er att etter hotellfrukosten.

Fyrste tips; ver tidleg på om morgonen. "Pakkene" blir fort utseld (spesielt hjå bakeria), så du bør legge inn bestillinga di tidleg om morgo…

Mammaen din er så glad i deg!

Plutseleg er eg blitt eitt av desse irriterande menneska som omtaler meg sjølv i tredjeperson. Det skjer sjølvsagt berre i samtale med vesle bebien min, men sidan det stort sett er berre han eg pratar med om dagen, skjer dette heller ofte.

- Mammaen din skal berre ein liten tur på do, skjønner du
Slik startar dagen når eg må forlate Sigmund åleine i senga vaken og nesten på gråten om morgonen. Eg må fortelje han at eg snart kjem tilbake for å hente han, men at blæra til mammaen hans ikkje er som før og at eg difor må på do.
- Du skjønner, Sigmund, at mammaen din er ikkje så flink til å gjere knipeøvingar

Vi går inn til stellebordet, og der fortsett det: "No skal mammaen din berre finne fram ei bleie, skjønner du. Mammaen din er så glad i deg. Du er sååååå søt".

I løpet av ein dag har eg tatt meg sjølv i å si dette:
- Mammaen din er så glad i deg (dette seier eg ofte)
- Mammaen din elskar deg
- Mammaen din må berre ta på deg lue, skjønner du - fordi det står i Mammabøkene at små bebi…